WEEK 49
Van Angst voor het einde der tijden naar begin van een nieuwe tijd
Beste medegelovigen
Een kerkelijk jaar loopt opnieuw stilaan op zijn einde. Binnenkort verschijnt opnieuw de adventskrans en kijken we uit naar de geboorte van onze Heer. Het is een vast patroon, waarbij religie ritme en structuur brengt in onze steeds chaotischer wordende wereld. En toch… soms lijkt die wereld zich weinig aan te trekken van ons kerkelijk ritme.
Bommen blijven vallen en mensen worden nog steeds slachtoffers, ondanks onze kaarsen en onze gebeden. Machtige mensen blijven de eigen kaart trekken ten koste van zovele anderen terwijl wij zingen ‘Heilig is onze God alleen, en niet bezit of macht of eigenbaat’’. Preken in de kerk voelde nooit zo ijdel, zo machteloos.
En toch staan wij hier. En toch steken wij kaarsen aan. En toch bidden wij. Niet uit naïviteit, niet om de werkelijkheid te ontvluchten. Het is precies het tegenovergestelde. Wij zijn hier omdat Gods woord ons leert niet weg te kijken, maar ànders te kijken. In de wereld te gaan staan – die wereld niet ontlopen – maar met een ander kompas dan angst, cynisme of macht.
Al vele jaren geef ik gepassioneerd godsdienstles aan leerlingen tussen 12 en 20 jaar. Allen zijn zij opgegroeid in deze chaotische wereld – meer nog dan u en ik. Het zijn leerlingen uit tso en bso, vaak uit kwetsbare middens - die af en toe schrijnende verhalen van het thuisfront vertellen. Hun achtergrond is zeer divers: van zeer gelovige evangelische christenen en moslims tot uiterst atheïstische leerlingen met een aversie voor alles wat religieus is. Ik hoor het u denken: ‘Begin er maar aan.’
Toch onderschat ik hen absoluut niet en leg ik de lat hoog. Zo verkennen we – in de lijn van de Bijbelfragmenten die we vandaag hoorden, ook het thema van het einde der tijden. We bekijken samen Michelangelo’s prachtige fresco ‘Het laatste oordeel’ en beluisteren korte fragmenten van het Requiem van Mozart. Het Dies Irae doet hen onvoorstelbaar hard schrikken. Muziek over het eind der tijden, de dag waarop de Rechter zal komen om de wereld in as te leggen en de angst van de christen om niet ten onder te moeten gaan, vinden zij bevreemdend. Het maakt geen deel uit van hun culturele erfgoed en daar ligt voor ons een kans.
Want de tijd waarin angst werd gebruikt om gelovigen te sturen, zou voorbij moeten zijn. Lezingen die scherp klinken, willen ons niet bang maken maar ons juist wakker schudden: onrecht en hoogmoed hebben geen toekomst. Alles wat zichzelf groter maakt ten koste van anderen, brandt uiteindelijk op als stoppels. Tegelijk klinkt evenwel dat andere, tedere beeld: “Voor jullie die ontzag voor mij tonen zal de zon opgaan, die gerechtigheid brengt en genezing in haar vleugels draagt.”
Dàt vieren wij : dat er dwars door duisternis heen, een ander licht blijft opkomen. Niet het felle licht van macht, maar het warme licht van gerechtigheid en genezing.
Dat probeer ik mijn leerlingen duidelijk te maken: dat het evangelie ons anders leert leven, dat de Bijbel niet een boek is dat ons opsluit in angst, maar één dat ons wakker maakt voor de verantwoordelijkheid die we hier en nu dragen.
Daartoe roept Paulus roept ons vandaag ook op: tot verantwoordelijkheid en engagement. Hij schrijft: “Wij hebben dag en nacht gewerkt om niemand tot last te zijn. Niet omdat het moest, maar om een voorbeeld te stellen.” Met andere woorden: geloof dat niet concreet wordt in daden, dat geen handen en voeten krijgt, blijft leeg.
Die boodschap komt wel binnen en houdt een pijnlijk spiegel voor. Als wij hier straks buiten gaan en een hele week lang niet doen met ons engagement, kunnen en mogen wij ons dan christenen noemen? Of zijn we het dan enkel op papier, niet meer dan een naam in een doopregister?
De lezingen nodigen uit tot inzet, om goed te doen, om te bouwen aan rechtvaardigheid en solidariteit. En dat is een boodschap die jongeren vandaag héél hard nodig hebben. Niet hen bang maken voor het einde der tijden, maar hen uitnodigen om hun begin van tijden te maken.
In het evangelie neemt Jezus dit op een indringende manier over. Hij schetst geen fraai plaatje van onze toekomst: hij spreekt over oorlogen, natuurrampen, vervolging, instortende zekerheden. Deze lijst is herkenbaar: de actualiteit geeft ons vandaag het gevoel te leven in een ontwortelde, ontketende, ontbrande wereld.
Toch is de kern van Jezus’ boodschap niet angst, maar vertrouwen. Hij zegt duidelijk: “Raak niet in paniek.”, “Laat je niet misleiden.” En het beroemdste: “Geen haar van je hoofd zal verloren gaan.”
Jezus belooft geen wereld zonder conflicten. Maar Hij belooft wel dat we deze wereld niet alleen tegemoet hoeven te gaan. Dat Hij ons woorden van wijsheid zal geven. Dat Hij kracht schenkt op momenten dat we zelf geen woorden meer hebben. Dat standvastigheid – trouw blijven aan het goede – ons leven zal redden.
Beste mede-gelovigen, als we dat alles samen nemen, ontstaat er een bijzonder krachtig beeld. Een kerk die niet leeft van angst, maar van hoop. Een geloof dat ons niet klein houdt, maar ons uitnodigt om rechtop te staan. Een God die geen vuur spuwt, maar licht laat opgaan.
En daarom durf ik zeggen: preken is niet ijdel. Bidden is niet machteloos. Het is de manier waarop we samen dat andere licht vasthouden, het licht van gerechtigheid en genezing. Het is het midden in de chaos blijven herhalen: “God is met ons.” En waar dat wordt uitgesproken, wordt de wereld al een tikje minder donker.
In dat vertrouwen mogen we samen verder bouwen aan het Rijk van God – in onze gezinnen, onze school, onze buurt, hier in onze parochie. Als dragers van dat licht dat nooit dooft. Amen.
Francis De Witte
